Onderhandelingen vangstmogelijkheden 2024 bijna afgerond

De afgelopen twee maanden is er intensief overlegd over de vaststelling van de TAC’s 2024. Bij het sluiten van de nieuwsbrief liepen de onderhandelingen nog voor de laatste details. Dit betekent dat maandag/dinsdag aanstaande tijdens de Landbouw- en Visserijraad alle onderhandelingen afgerond kunnen worden. Meer dan grote teleurstelling overheerst nu de TAC 2024 voor tong opnieuw dramatisch gekort wordt.

Zoals inmiddels bekend is, sinds het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de Europese Unie is gestapt, het onderhandelingstraject om de jaarlijkse vangstmogelijkheden vast te stellen een stuk gecompliceerder geworden.

Voor Brexit hadden we alleen EU – Noorwegen-onderhandelingen voor een beperkt aantal belangrijke bestanden, zoals Noordzee-rondvissoorten, schol en haring en alle andere quota werden tijdens de Decemberraad in EU-verband vastgesteld.

Sinds Brexit zijn er nu meerdere overlegtafels, namelijk EU – NOR, EU – VK – NOR en EU – VK. Hierdoor is het belang van de Decemberraad gedevalueerd.

EU – VK - NOR

Bij EU – VK – NOR waren er twee rondes gepland maar daar moest toch een derde ronde aan te pas komen, die deze week in Londen gehouden wordt en nog loopt.

Veel tijd werd besteed aan het management van haring (voor ons niet van belang) en kabeljauw in verband met een nieuwe toestandsbeoordeling door ICES waarbij er 3 verschillende stocks benoemd worden voor de gebieden Noordzee, West van Schotland, Skagerrak en oostelijk Engels kanaal.

Met name de verdeling van de kabeljauw-TAC tussen de verschillende gebieden vergde veel tijd, bijvoorbeeld om de wens vanuit het VK in te vullen een groter deel toe te wijzen aan het gebied ten westen van Schotland, terwijl daar de afgelopen jaren een 0-TAC geadviseerd werd.

Dit probleem is nu tijdelijk opgelost door meer flexibiliteit tussen de gebieden toe te passen en volgend jaar wordt het overleg over een definitieve verdeling voortgezet.

Voor andere soorten, waaronder schol, is het ICES-advies overgenomen, waarbij voor wijting en schelvis aanzienlijke verhogingen zijn doorgevoerd,

Het akkoord betekent dat voor schol, kabeljauw, schelvis, wijting, koolvis en haring definitieve TAC’s zijn vastgesteld. Voor de rondvissoorten zijn overwegend grote stijgingen in de TAC voorzien, een reflectie wat ook de vissers zien, bijvoorbeeld steeds meer schelvis en wijting.

In concrete getallen ziet dat er als volgt uit:

*Nu voor Noordzee, Skagerrak, West of Schotland en Oostelijk Engels kanaal.

 EU – Noorwegen

Voor EU-NOR waren de afgelopen tijd twee onderhandelingsronden gepland, waarin met name de toegang tot de Noorse zone, de quota voor het Skagerrak en de uitruil van vangstmogelijkheden geregeld moet worden. 

Ook hier lukte het niet om binnen deze rondes tot een akkoord te komen, naar er was nog voldoende tijd, vandaar dat deze week er een derde ronde gepland kon worden.

Tijdens deze onderhandelingen heeft de Europese Commissie op verzoek van Nederland en België opnieuw het boomkorverbod in de Noorse zone aan de orde gesteld. Verderop in deze nieuwsbrief hierover meer informatie.

Belangrijk onderdeel van de EU – NOR-overeenkomst is de ruil van vangstmogelijkheden tussen beide partijen. Belangrijkste componenten hierin zijn blauwe wijting van de EU naar Noorwegen in ruil voor kabeljauw die EU-vissers in de Barentszzee mogen opvissen.

Noorwegen bleek niet bereid om meer heek en zeeduivel aan te bieden in de ruil, hier had de EU wel om gevraagd in verband met krappe quota in de Noorse zone.

Los daarvan zijn er wat verschuivingen geweest met garnalen, roodbaars en koolvis waardoor er toch meer ruimte is gevonden voor kabeljauw in de Barentszzee naar de EU toe.

Voor de toegang tot Noorse wateren blijft een rollover het uitgangspunt. Voor de demersale bestanden was er geen ruimte om de toegang voor de EU te verhogen. We moeten het doen met dezelfde krappe bijvangsthoeveelheden als dit jaar.

In ieder geval ligt er nu tijdig een akkoord, in tegenstelling tot dit jaar, waarbij voor de TAC’s 2023 en toegang tot elkaars wateren tot in dit jaar overlegd moest worden omdat partijen er voor de Visserijraad in december vorig jaar niet uitgekomen waren.

EU - VK

Bij EU – VK moeten TAC’s vastgesteld worden voor o.a. tong, tarbot/griet, tongschar, Noorse kreeft, zeeduivel en roggen.

Voor EU-VK-onderhandelingen waren 4 rondes gepland en al snel kwamen er signalen dat over de meeste TAC’s snelle besluitvorming plaats zou vinden.

Bij de ICES-adviezen voor de platvisbestanden zien we over het algemeen een verdergaande verschuiving in negatieve zin. De toestandsbeoordelingen laten soms een ingrijpende neerwaartse trend zien, met als belangrijkste Noordzee-tong.

Desondanks besloten partijen al tijdens de eerste ronde begin november dat voor verreweg de meeste bestanden het ICES-advies gevolgd moest worden en dat managementplannen en juridisch kaders geen mogelijkheden boden voor afwijkingen.

Met name bij tong lag er een ingrijpend advies met een TAC voor 2024 van -60% terwijl vorig jaar de TAC al met 28% gekort was en dit jaar met 40%.

Dit betekent dat een contingenthouder die in 2021 nog beschikte over 100.000 kg tong hiervan ongeveer 17.000 kg over blijft, van een contingenthouder met 50.000 kg nog maar 8.500 kg! Hiermee komt elke visserman natuurlijk gigantisch in de knel.

Vanaf het moment dat we begin november hoorden van deze ontwikkeling hebben we vanuit VisNed van alles geprobeerd om de Nederlandse minister in beweging te krijgen, omdat een ramp dreigt voor de gedecimeerde vloot die nog op tong vist.

Zowel rechtstreeks, via de ambtelijke top en via de Tweede kamer, hebben we, via intensieve contacten, aangedrongen op het uitspreken van een onaanvaardbaar.

Tenslotte heeft zelfs de donderdag jl. nieuw geïnstalleerde Tweede kamer op initiatief van de SGP dezelfde dag nog een twee-minutendebat aangevraagd om een motie in te kunnen dienen waarin Adema opgeroepen werd er voor te zorgen dat de korting in ieder geval gedempt zou worden.

Immers, uit berekeningen blijkt dat, ondanks de grote sanering en de zuinige vangsten gedurende een groot gedeelte van dit jaar, we volgend jaar al in september uitgevist zijn als we de vangsten dit jaar projecteren op het quotum 2024.

Naast vooral deze sociaaleconomische omstandigheden zijn er ook wetenschappelijke opties, immers bij een rollover of bij het flink dempen van de voorgestelde korting stijgt het paaibestand van tong nog steeds, blijkt uit het ICERS-advies.

Minister Adema gaf aan tijdens de Landbouw- en Visserijraad van 20 november jl. met Eurocommissaris Sinkevicius gesproken te hebben en gewezen op de grote impact voor de Nederlandse vloot.

Het ministerie bleef steeds melden dat zij de verschillende opties, om eventueel af te wijken van het ICES-advies, grondig hadden uitgezocht en besproken met de Europese Commissie.

Maar volgens LNV boden de juridische kaders van het Gemeenschappelijk Visserijbeleid en het meerjarenplan, plus het krachtenveld (geen bereidheid van het VK om af te wijken) en de zorgen over de ontwikkeling van het bestand (met risico van een 0-advies in 2025 waar WMR op blijft wijzen) geen ruimte om af te wijken van het ICES-advies.

Echter, ook met een verwijzing naar het ICES-advies hebben we meerdere keren aangegeven dat de korting van 60% zeker onnodig is. En kijkend naar de economische gevolgen voor de vloot zelfs volstrekt onverantwoord, in verband met de gigantische impact voor de resterende vloot die op tong vist.

Ook zijn er diverse bestanden waarbij van juridische kaders afgeweken wordt om o.a. partijen in besluitvorming op één lijn te krijgen. Meest in het oog springend hierbij is kabeljauw. Waarom dan niet bij tong nu ICES erkent zeer onzeker te zijn over de toestandsbeoordeling?

Volgens ons was de enige relevante vraag; zijn partijen ook bereid om af te wijken omdat o.a. sociaaleconomische omstandigheden dat vereist.

En als er toch naar een juridisch kader gekeken wordt; sinds Brexit is er bij Noordzee-tong formeel geen managementplan van toepassing want daarover hebben EU en VK nog altijd geen afspraken gemaakt.

Ook wil het er bij ons niet in dat als zelfs bij een rollover in de TAC het paaibestand met ongeveer 10% stijgt, dat dan als de korting van 60% gedempt wordt, er volgend jaar een 0-advies zou dreigen.

Dit alles heeft echter niet geleid tot een wijziging in het besluit dat begin november feitelijk al genomen was.

Het is uitermate wrang te constateren dat Nederland niets voor elkaar krijgt. En om eerlijk te zijn; wij vragen ons af of er echt wel hard gelopen is om dit onheil af te wenden. Uit meerdere ontvangen signalen hebben we hier twijfels over.

Onze zorgen worden gedeeld en die zijn door LNV ook in Brussel naar voren gebracht, dat is zo’n beetje het enige en daar moeten we het dan kennelijk maar mee doen.

De laatste jaren krijgen we nooit echt het gevoel dat er aan een Bezuidenhoutse- weg te Den Haag een ministerie staat dat echt alles uit de kast haalt om de (resterende) vissersvloot wel verder te helpen, integendeel.

Het is gewoonweg vreselijk wat de vissers, die nog de moed hadden om de kotter niet aan te melden voor de sanering, nu weer voor de kiezen krijgen. Echt, alle perspectief, nu weer op het gebied van vangstmogelijkheden, wordt je ontnomen. Wat een drama.

Bij roggen zien we een lichtpuntje met een verhoging van de TAC met meer dan 80%. Ook in het Engels kanaal gaat de TAC voor roggen met 76% omhoog. De marginale bijvangstregeling zal daardoor verruimd kunnen worden. 

In concrete cijfers zien de quota er als volgt uit:

Voor zeebaars wordt de flexibele regeling, die vorig jaar afgesproken is gecontinueerd. Dus voor de bijvangst met gesleepte vistuigen (geen gerichte visserij toegestaan) een jaarhoeveelheid van 3.800 kg voor de maanden januari en april – december (totaal aanvoerverbod in februari en maart). En voor handlijn- en staandwantvissers, die wel gericht op zeebaars mogen vissen, komt er ook weer een jaarhoeveelheid beschikbaar.

Visserijraad

De Visserijraad is opnieuw één dag naar voren geschoven en staat nu op de rol voor komende zondag/maandag 10/11 december.

Dan worden bovenstaande overeenkomsten bekrachtigd en tevens de laatste zaken besloten waar alleen de EU zeggenschap over heeft.